تبلیغات
بحران در خانواده و بحران زدایی - بحران اجتماعی
شنبه 4 آبان 1387

بحران اجتماعی

• نوع مطلب: بحران اجتماعی ،
•نوشته: nurse

اصطلاح بحران(Crisis) كه از یك واژه طبی یونانی گرفته شده، به شرایط، اوضاع و یا دوران خطرناك و فاقد اطمینانی اطلاق می‌شود كه با آن تعادل ناپدید می‌شود و از ظهور اجتناب‌ناپذیر شرایط و اوضاعی جدید خبر می‌دهد.
بحران اجتماعی عبارت است از به مخاطره افتادن و به هم خوردن تبادل عمومی و زندگی اجتماعی، بر اثر اختلالات یا مقتضیات پدید آمده در جزء یا اجزایی از جامعه؛ كه یا بر اثر عدم سازگاری سازمان‌های اجتماعی با یكدیگر و یا به خاطر ناتوانی مؤسّسات اجتماعی در تحقّق اهداف ساخت‌ها و نهادهای اجتماعی به وجود می‌آید.
بحران اجتماعی سطوحی دارد و شامل آشفتگی اجتماعی، بی‌سازمانی اجتماعی و انقلاب اجتماعی می‌شود. تغییر در ساختارها باعث گسسته شدن رفتار و روابط متقابل می‌گردد و در نتیجه فرایند جامعه‌پذیری مختل و غیر مؤثّر شده در نتیجه بحران اجتماعی ظاهر می‌شود. همچنین در صورتی كه سازگاری سازمان‌های جامعه كاهش یابد جامعه دستخوش بحران و آشفتگی اجتماعی می‌شود. ولی اگر سازگاری سازمان‌های جامعه به شدّت رو به زوال رود، در این صورت نظم اجتماعی جای خود را به بی‌نظمی می‌دهد و بی‌سازمانی رخ می‌دهد. اگر بحران در سطح مؤسّسات به انهدام ساختار نهادها منجر شود، انقلاب‌های اجتماعی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.
بحران اجتماعی گاهی اوقات فقط جزئی از جامعه را فرا می‌گیرد و با مسائل اجتماعی خاصی مرتبط می‌شود(مانند نابسامانی ناشی از كمی دستمزدها)، كه در این صورت بحران اجتماعی، جزئی خوانده می‌شود؛ در این صورت كنترل و هدایت آن توسط نیروی اجتماعی غالب آسان خواهد بود. امّا گاهی اوقات بحران اجتماعی عمومی است، كه در این صورت بر مجموع ساخت‌ها و نهادهای یك جامعه، به جهت تأخیر و عدم تطابق آنان با انتظارات موجود در باب پیشروی یك جامعه جدید و مترقّی، اثر می‌گذارد؛ در نتیجه چنان نابسامانی عمومی و عدم تعادلی فراگیر، در جامعه بروز می‌كند، كه گسست نظم موجود و پیدایی دگرگونی‌های اجتماعی بنیادی(انقلابی)، را قابل پیش‌بینی می‌سازد.
بحران اجتماعی عمومی ناشی از آن است كه جامعه توانایی سازمان‌یابی و حفظ نظم اجتماعی را نداشته و از نیروی درونی جهت حل مسایل مرتبط با تطور و توسعه‌اش برخوردار نیست؛ به عبارت دیگر خود ساخت، بحران‌زده است و مسایل اجتماعی كه مطرح می‌شوند، چنان گسترده‌اند كه نظم اجتماعی موجود را به مخاطره می‌افكنند. اگر یك نیروی اجتماعی غالب و موافق دگرگونی‌ها وجود داشته باشد و از طرفی اصلاحات اجتماعی ضروری و لازم به موقع صورت بگیرند، چنین بحران‌های اجتماعی گسترده و عمومی را نیز می‌توان كنترل و هدایت نمود.
بحران‌های اقتصادی و سیاسی انواعی از بحران‌های اجتماعی هستند كه بر اساس اهمیت و آثاری كه بر مجموع جامعه می‌گذارند به عمومی و جزئی تقسیم شده‌اند.
 
مثالی برای تبیین بروز وضعیت بحرانی و گسترش آن
انسان‌ها یك سری نیازهای فیزیولوژیك مانند نیاز به غذا، مسكن، پوشاك و ... و یك سری نیازهای ایدئولوژیك مانند نیازهای مربوط به افكار، عقاید، ارزش‌ها و به طور كلی نیازهای روحی و روانی دارند. اگر ارضای عملی هر یك از نیازها، ارضای واقعی و توقعات مربوط به نیازها، ارضای متوقع نامیده شود، می‌توان با نمودار زیر چگونگی بروز بحران را نشان داد:
 
       فاصله بحرانی -------------------- نیازهای متوقّع
                                                                
      اوضاع واقعی نیازها--------------------نیازها
 
              -------------------------------- زمان
هر چه فاصله شدیدتر باشد، بحران شدیدتر خواهد بود.
 
 
منابع
1- آراسته‌خو، محمّد؛ فرهنگ اصطلاحات علمی – اجتماعی، تهران، چاپخش، 1381، ص 275-274.
2- بیرو، آلن؛ فرهنگ علوم اجتماعی، باقر ساروخانی، تهران، كیهان، 1366، ص 73-349-350.
3- شایان مهر، علیرضا؛ دایرةالمعارف تطبیقی علوم اجتماعی(كتاب اول)، تهران، كیهان، 1377، ، ص 103.
4- شایان مهر، علیرضا؛ دایرةالمعارف تطبیقی علوم اجتماعی، تهران، كیهان، 1379، (كتاب سوم)، ص 502-498.

نظرات()

دریافت كد بازی آنلاین تصادفی

 

جدیدترین كدهای جاوا

انواع کد های جدید جاوا تغییر شکل موس